बिशेष समाचार

सिरियामाथी अमेरिकी सैन्य हमलाः के होला अबको युद्ध ?

पुनम राई । एजेन्सीहरुको सहयोगमा । अमेरिकाले सिरियाली शहर होम्स नजिकै पर्ने अलसेरात सैन्य हवाई अखडालाई लक्षित गरी ५९ वटा टोमाहक नामक क्षेप्यास्त्रहरु प्रहार गरेको छ । केहीदिनअघि इद्लीब प्रान्तमा सर्बसाधरण र बालबालिकाको ज्यान जानेगरी भएको रासायनीक अस्त्र प्रयोगको बदलास्वरुप सिरियाली सैनिकमाथी सैन्य कारबाही गरिएको अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जनाएका छन् ।

राष्ट्रपति ट्रम्पको आदेशमा पूर्बी भु–मध्य सागरमा अबस्थित २ वटा युद्धपोतबाट सिरियाली हवाई सैन्यको अड्डालाई लक्षित गरी ५९ वटा टोमाहक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय पेन्टागनले जनाएको छ। अमेरिकाले ६ वर्षे लामो रक्तपातपूर्ण गृहयुद्धबाट गुज्रीएको सिरियाको सरकारविरुद्ध गरेको यो पहिलो प्रत्यक्ष सैनिक कार्वाही हो ।

अमेरिकी सैन्य हमलाको सिरियाली सत्ताको सबैभन्दा भरपर्दो साझेदार रुसले सर्बभौम देशमाथी उग्र आक्रामकताको संज्ञा दिएको छ भने अमेरिकी यूरोपेली तथा मध्यपूर्बका साझेदारहरुले आक्रमणको स्वागत गरेका छन् । अमेरिकाले अब सिरियाली सत्तालाई हटाउन अझै सैन्य कार्वाही गर्छ या यतिमै सीमित हुन्छ भन्ने एकिन भइनसकेपनि उसको रुससंगको सम्बन्ध नरा्रमरी बिग्रने अहिले नै निश्चित छ । रुसले अमेरिकाले सिरियामाथी सैन्य कार्वाहीको लामो तयारीस्वरुप रासायनीक अस्त्र प्रयोग हुनु अगाबैको तयारी भनेको छ ।

2राष्ट्रपति ट्रम्पले सिरियामाथी अत्याधुनिक क्षेप्यास्त्र परिक्षण चिनिया राष्ट्रपति सी जीङपीङसंग भएको बैठकको केही घण्टामै पुष्टि गरेका थिए । कतिपयले यो उत्तर कोरियामाथीपनि अमेरिकी सैन्य कार्वाही हुनसक्ने अमेरिकी चेतावनीको रुपमा पनि अथ्र्याएका छन् । यता चुनाबी अभियानभरी रुससंगको अमेरिकी सम्बन्ध सुधार्ने जनाउदै आएका तथा रुसी सहायतामा राष्ट्रपतिय चुनावमा बिजयी भएका भनी आरोप लागिरेहका ट्रम्पको सम्बन्ध नराम्ररी बिग्रने संभावना बनेको छ। ट्रम्पको आगमनलाई रुसले अमेरिकासंगै बिग्रेको सम्बन्ध सुधारको अपेक्षा गरेको थियो ।

रुस सिरियाली सत्ताको सबैभन्दा बलियो सहयोगी हो जस्ले आफ्नो ठूलो हवाई तथा जलसैन्य शक्ति सिरियाली सत्ताको पक्षमा प्रयोग गरिरहेको छ । अब रुसले सिरियाली सत्तालाई कस्तो तबरबाट मद्दत गर्छ भन्नेमा सबैको ध्यान केन्द्रीत भएको छ । राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकी सत्ता सम्हाले यता सिरिया हमला पहिलो ठूलो सैन्य कार्वाही हो । ट्रम्पले रासायनीक अस्त्र प्रयोग अघिसम्म सिरियाली सत्ता ढाल्ने अमेरिकी नीति परिवर्तनको घोषणा गरेका थिए । ट्रम्पको नया“ नीतिले रुससंगको सम्बन्ध नराम्ररी बिग्रने संकेतहरु देखा परेको छ ।

के हो टोमाहक क्षेप्यास्त्र ?

अमेरिकाले आफ्ना सैन्यतर्फ कुनै हताहति नहोस भन्ने मनसायका साथ सिरियाली भूगोलभन्दा निकै परबाट सिरियाली हवाई अड्डालाई लक्षित अत्याधुनिक क्षेप्यास्त्र टोमाहक प्रहार गरेको छ । टोमाहक क्षेप्यास्त्र अत्याधुनिक प्रबिधियुक्त तथा निकै मंहगो क्षेप्यास्त्र हो । प्रतिगोटा टोमाहक क्षेप्यास्त्रको मूल्य ८ लाख ३२ हजारभन्दा बढी या झण्डै ९ करोड नेपाली रुपैया पर्दछ। १८ फिट लामो टोमाहक क्षेप्यास्त्रले १ हजार पाउण्डभन्दा बढी बिष्फोटक पदार्थ बोक्न सक्छ भने यस्को मार हान्न सक्ने दुरी १२ सय ५० किलोमिटरदेखी २५ सय किलोमिटर टाढासम्म हो। क्षेप्यास्त्र प्रतिघण्टा ८ सय ८० किलोमिटरको दुरी पार गर्न सक्छ। अमेरिकी सेनाको यो क्षेप्यास्त्रको पहिलोपटक सन् १९९१ म इराकमाथी प्रहार गरेको थियो । यो क्षेप्यास्त्रले धेरै टाढाबाट पनि लक्षीत स्थानमै प्रहार गर्नसक्छ भने शत्रु पक्षको सैनिकले खसाल्ने संभावना अत्यन्तै न्यून रहन्छ। यो क्षेप्यास्त्र प्रहारपछि त्यस्ले पु¥याएको क्षतिको बिबरण कमाण्ड सेन्टरबाटै हेरेर विश्लेषण गर्न सकिन्छ।

नौलो होइन अमेरिकी सैन्य हमला

अमेरिकाका लागि सिरियामाथीको प्रत्यक्ष सैन्य कार्वाही पहिलो हो तर उस्का लागि सैन्य कार्वाही कुनै नौलो बिषय भने होइन । पछिल्ला तीन दशक अमेरिकाले संयुक्त राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषद्बाट आफ्नो प्रस्ताव पारित भएपनि नभएपनि आफ्नो  रणनीति अनुसारको सानो ठूलो सैनिक कार्वाही गर्दै आएको छ ।

सन् १९८२ मा संयुक्त राष्ट्रसंघीय शान्ति सैनिकका लागि लेबनानको राजधानी बेरुद पुगेका अमेरिकी सेनालाई राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनले सीमित हवाई हमलाको अधिकार दिएका थिए । रेगनले नै सन् १९८३ मा ग्रिन्डामा अतिक्रमणका लागि अमेरिकी सैनिक पठाएका थिए । त्यस्तै बर्लिन डिस्कोमा भएको बम हमलामा ७९ अमेरिकी घाइते भएपछि त्यस्को जिम्मेवार तत्कालीन लिबियाली तानाशाही शासक मोहम्मर गद्दाफीलाई लगाउदै अमेरिकाले हवाई हमला गरेको थियो ।

U.S. Navy guided-missile destroyer USS Porter (DDG 78) conducts strike operations while in the Mediterranean Sea which U.S. Defense Department said was a part of cruise missile strike against Syria  on April 7, 2017.  Ford Williams/Courtesy U.S. Navy/Handout via REUTERS

सन् १९८९ मा जर्ज बुसले पानमामाथी सैन्य कार्वाही गरे। सन् १९९१ मा ३३ देशको नेतृत्व गर्दै अमेरिकी सेनाले कुवेतबाट सेना फर्काउन नमानेको इराकमाथी भिषण कार्वाही गरे । तात्कालीन इराकी शासक सद्दाम हुसेनले बहुराष्ट्रिय सेनाको आक्रमणपछि कुबेतबाट सेना फर्र्कापनि सन् १९९३ मा अमेरिकी सेनाले इराकी गुप्तचर मुख्यालयमा क्रुज क्षेप्यास्त्र बर्साएका थिए, क्लिन्टनले नै राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषदबाट पारित प्रस्तावका आधारमा शान्ति र स्थिरता कायम गर्न ३५ देशसंगै सोमालिया पठाएका थिए जहा अमेरिकी सेना र लडाकुबीच भिडन्त भएको थियो । अप्रत्याशीत रुपमा अमेरिकी सैन्यको ब्ल्याक हक खसालीएको सो घटनाबारे दर्जनौ चलचित्रहरु समेत बनेका छन्।

सन् १९९४ मा क्लिन्टनले हाइटीमा बहुराष्ट्रीय सेनासंगै अमेरिकी सेना परिचालन गरे भने सन् १९९४ देखी नेटोको नेतृत्वमा १८ महिना लामो बोस्नीया सर्बमाथी हवाई, क्षेप्यास्त्र र तोपबाट आक्रमण जारी राखे । संयुक्त राष्ट्रसंघले छोटो समयका लागि मात्र उडान निषेधित क्षेत्र घोषणा गर्न दिएको प्रस्तावको उलंघन गर्दै लगातार हमला भयोे ।

सन् १९९६ मा पनि उडान निशेधीत क्षेत्र उलंघन गरेको भन्दै इराकमाथी क्रुज क्षेप्यास्त्र बर्साइयो भने सन् १९९८ मा केन्या र तान्जीनियाका दूतावासहरुमा भएको आतंकबादी हमलाको प्रतिशोधमा सुडान र अफगानीस्तानमाथी अमेरिकी हवाई हमला भयो ।

सन् १९९८ मा इराकी शासक हुसेनले राष्ट्रसंघीय अनुगमनकर्तालाई अनुगमन गर्न नदिएको भन्दै बग्दादमाथी हवाई हमला गरियो । सन् १९९९ अमेरिकी नेतृत्वमा नेटो आवद्ध देशले ३ महिना लामो हवाई हमला गरी यूगोस्लाभियाको सैन्य क्षेत्र, बिद्युतीय केन्द्र पुल लगायत सबै संयन्त्र ध्वस्त पारियो ।

सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ को आतंकवादी हमलापछि आतंकबाद बिरुद्धको युद्धको घोषणा गर्दै राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुशले अफगानीस्तानमाथी हमला गरेका थिए । ४८ देशको नेतृत्व गर्दै अमेरिकी सेनाले अफगानीस्तानमा शासन चलाइरहेको तालिवानी सत्तालाई अक्टोबरमा सत्ताच्यूत गरिदिएको थियो ।

त्यस्तै अमेरिकाले इराकले आतंकबादीलाई सहयोग गरिरहेको तथा आणबीक र रासायनीक हतियार निमार्णलाई निरन्तरता दिएको भन्दै सन् २००३ मा ४८ देशको नेतृत्व गर्दै इराकमाथी सैन्य कार्वाही गरेको थियो । हमलाबाट अमेरिकाबिरोधी तानाशाह सद्दाम हुसेनलाई सताच्यूत भएका थिए।

युद्धबिरोधी छबी बनाई अमेरिकाको नेतृत्व समालेका बाराक ओवामाले पनि अफगानीस्तान, इराक, पाकिस्तान र यमनमा रहेका आतंकवादीका केन्द्रहरुमा हवाई हमला गर्ने कार्यकारी आदेश जारी गरेका थिए । खासगरी राष्ट्रपनि ओवामाको कार्यकालभरी अमेरिकाले आतंकबाद बिरुद्धको युद्धमा सैन्य क्षति बेगर सफलता हासील गर्नका लागि व्यापक रुपमा चालकरहित बिमान (ड्रोन) को प्रयोग गरेको थियो ।

राष्ट्रपति ओवामाले सन् २०११ मा लिबियाली शासक मोहम्मर गद्दाफीलाई सत्ताच्यूत गर्नाका लागि हवाई हमलाको आदेश दिएका थिए। त्यस्तै ओवामाकै आदेशमा पाकिस्तानी भूमीमा कसैको पनि स्विकृत नलिइ अमेरिकी सेनाले अबोटाबादमा लुकेका विश्व आतंकबादी सञ्जाल अलकायदाका प्रमुख ओसामा बिन लादेनलाई मारिदिएको थियो । घटनाक्रमले अमेरिकाले आफ्नो भू–सामरिक स्वार्थमा धक्का लागेमा सैन्य कार्वाही गर्दै आएको देखीन्छ ।

SHAREShare on Facebook0Tweet about this on Twitter0

2 comments

  1. 607293 906705Id need to check with you here. Which is not something I normally do! I enjoy reading a post that will make men and women feel. Also, thanks for permitting me to comment! 225104

  2. 18 hot teen says:

    139471 74239Hello fellow web master! I really enjoy your site! I liked the color of your sidebar. 329679

Leave a Reply to motor club of america training Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

थप केही बिशेष समाचारबाट

ताजा