Wed Dec 7 2022
अन्तर्राष्ट्रिय

जम्मु र मिरपुर नरसंहारका विषयमा छलफल

नोभेम्बर ६ मा, पाकिस्तानको सरकारले पाकिस्तान शाषित जम्मु र कश्मीर मा इस्लामिक धार्मिक संगठनहरूले मुस्लिम शरणार्थीहरूको काफिलेमा भएको आक्रमणको सम्झना गरे । सन् १९४७७ मा यस दिन मा पाकिस्तानका इस्लामिक धार्मिक लडाकुहरुले सियालकोट जानका लागि जम्मू शहर छोडेका थिए । यो समुहलाई हिन्दू र सिख भीडहरूको समूहले आक्रमण गरेको थियो जसले काफिलेका अधिकांश सदस्यहरूलाई मारिदिएको थियो।

यसैकारणले पाकिस्तानले हरेक वर्षको नोभेम्बर ६ लाई योम-शोहिदा-एजम्मु (जम्मू शहीदहरूको स्मरण दिवस) को रूपमा सम्झिन्छ। यो बर्बरता को कार्य मुस्लिम नरसंहार को एक ठूलो एजेन्डा को एक हिस्सा थियो र २५०००० भन्दा बढी मुस्लिमहरु को दिन मा नरसंहार गरियो। नोभेम्बर ६, १९४७ मा भएको मृत्युको संख्यालाई हेरौं। काश्मिरी इतिहासकार र मानव अधिकार कार्यकर्ता समीना राजाका अनुसार काफिले ३० वटा बसहरू समावेश गरेको थियो।

तसर्थ, प्रत्येक बसमा ५० जना चढे भने मुस्लिम शरणार्थीको कुल संख्या १,५०० हुनेछ भन्ने हिसाब गर्न गाह्रो छैन। मानौं तिनीहरूको संख्या दोब्बर थियो र प्रत्येक बसमा १०० जना चढे भने पनि शरणार्थीहरूको कुल संख्या ३,००० नाघ्न सक्ने थिएन। त्यसैले नोभेम्बर ६, १९४७ मा २५०,००० भन्दा बढी मुस्लिम मारिए भन्ने दाबी सहि देखिँदैन ।

घेरामा परेको जम्मू-कश्मीर राज्यका तत्कालीन प्रमुख कार्यकारी शेख मोहम्मद अब्दुल्लाले काफिलेसँग सैन्य एस्कर्ट पठाउन अस्वीकार गरेका कारणले हिन्दू र सिख गिरोहहरूले मुस्लिम शरणार्थीहरूलाई आक्रमण गर्न र मार्न सक्षम भएका थिए । नोभेम्बर ९, १९४७ मा, मुस्लिम शरणार्थीहरूको दोस्रो काफिले पाकिस्तान यात्रा गर्दा त्यही बिन्दुमा आक्रमणमा पर्यो । तर, यस आक्रमणमा अर्धसैनिक एस्कॉर्टको काफिले साथमा आएकाले नरसंहार हुनबाट जोगिएको थियो । आक्रमणमा आएपछि अर्धसैनिकले गोली चलायो जसमा १५० हिन्दू र सिख आक्रमणकारीको मृत्यु भएको थियो ।

अन्ततः, नरसंहार हिंसा, हिन्दू र सिखहरूको हत्यालाई रोक्नको लागि कुनै पनि चरणमा पाकिस्तान सरकार वा यसको आक्रमणकारी जिहादी सेना वा तथाकथित ूआजाद कश्मीरू का तत्कालीन राष्ट्रपति सरदार इब्राहिमले कुनै पनि चरणमा पहल गरेनन्।

फलस्वरूप, एक लाख भन्दा बढी हिन्दू र सिखहरूको नरसंहार भयो र परिणाम स्वरूप आज पाकिस्तान शाषित जम्मु कश्मिर मा एउटा पनि हिन्दू वा सिख पाइँदैन। ८० को दशकको उत्तरार्ध र नब्बे दशकको सुरुमा कश्मीरको उपत्यकामा भएको हिन्दू पण्डितहरूको नरसंहार इतिहासबाट पाठ सिकिएन भने यो एउटा प्रहसनको रूपमा दोहोरिने र भारतका लागि एकदमै सिक्नुपर्ने घटना र सम्झना हो।