आन्ध्र प्रदेशस्थित भगवान शिवका द्वादश ज्योतिर्लिङ्गमध्ये एक पवित्र तीर्थ मल्लिकार्जुन ज्योतिर्लिङ्ग क्षेत्र, श्रीशैलममा सम्पन्न चेंचु संक्रान्ति महोत्सव २०२६ धार्मिक, सांस्कृतिक, सामाजिक तथा राष्ट्रिय एकताको दृष्टिले ऐतिहासिक र स्मरणीय बनेको छ। सनातन परम्परा, आदिवासी संस्कृति र आध्यात्मिक चेतनाको अद्भुत संगम बनेको यस महोत्सवमा भारत र नेपालसहित विभिन्न क्षेत्रका सन्त–महापुरुष, धर्मगुरु, महामण्डलेश्वर, राजनीतिक नेतृत्व, सामाजिक अभियन्ता तथा चेंचु जनजातिका शीर्ष नेतृत्वकर्ताहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो।

यस अवसरमा विश्व आध्यात्मिक दूत (World Spiritual Ambassador) तथा प्रतिष्ठित आध्यात्मिक–सांस्कृतिक व्यक्तित्व प्रदीप खनाललाई एक वर्षको अवधिमा ४५० भन्दा बढी तीर्थस्थलहरूको सफल यात्रा सम्पन्न गरेको असाधारण उपलब्धिका लागि समग्र साधु–सन्त, जनजातीय नेतृत्व र धार्मिक समुदायको तर्फबाट विशेष अभिनन्दन गरियो।

४५० तीर्थयात्रा : आधुनिक युगको अद्वितीय आध्यात्मिक अभियान

प्रदीप खनालले भारत, नेपाल, बंगलादेश, श्रीलंका, पाकिस्तान र तिब्बत (चीन) सम्म फैलिएका हिन्दू, बौद्ध र सिख परम्परासँग सम्बन्धित ४५० भन्दा बढी पवित्र तीर्थस्थलहरूमा दर्शन, साधना, पूजन र सांस्कृतिक संवाद सम्पन्न गर्नुभएको थियो। कार्यक्रममा उपस्थित विद्वान सन्त तथा धर्मगुरुहरूले यस यात्रालाई जगतगुरु आदि शंकराचार्य र सिख धर्मका संस्थापक गुरु नानक देव जीपछि आधुनिक कालमा विश्वमै दुर्लभ र व्यापक आध्यात्मिक अभियानका रूपमा व्याख्या गरे। उनीहरूका अनुसार, यो यात्रा सनातन धर्मको पुनर्जागरण र विश्व मानवताको सेतुका रूपमा स्थापित भएको छ।

जगतगुरु तथा महामण्डलेश्वरहरूको गरिमामय उपस्थिति

महोत्सवमा जगतगुरु शंकराचार्य स्वामी अधोक्षजानन्द देवतीर्थ जी महाराज (गोवर्धन पीठ), जगतगुरु कल्कि भगवान महामण्डलेश्वर डा. स्वामी प्रकाशानन्द (ऋषिकेश), स्वामी अद्वैतानन्द गिरि, गंगोत्री धामकी महामण्डलेश्वर नीलिमा माता जी, उज्जैनका स्वामी सी. रामसुब्बा रेड्डी, शिवानन्द दत्त सरस्वती, उदयानन्द स्वामी (करीमनगर) लगायतका महान सन्त–महापुरुषहरूको गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो। उनीहरूले धर्म, अध्यात्म, सनातन संस्कृतिको संरक्षण, प्रकृति–मानव सम्बन्ध र सामाजिक सद्भावका विषयमा महत्वपूर्ण प्रवचन दिनुभयो।

विशेष आशीर्वाद र ऐतिहासिक घोषणा

कार्यक्रमको मुख्य आकर्षणका रूपमा जगतगुरु शंकराचार्य स्वामी अधोक्षजानन्द देवतीर्थ जी महाराज, जगतगुरु कल्कि भगवान तथा अन्य महामण्डलेश्वरहरूले प्रदीप खनाललाई विशेष आशीर्वाद प्रदान गर्नुभयो। आशीर्वादका क्रममा शंकराचार्यले भन्नुभयो, “सनातन धर्मको प्रचार, तीर्थसंस्कृतिको संरक्षण र मानव एकताका लागि प्रदीप खनालले गरेको कार्य युगौँसम्म इतिहासमा स्मरणीय रहनेछ।” अन्य महामण्डलेश्वरहरूले पनि यस अभियानलाई सनातन धर्ममा नयाँ युगको आरम्भका रूपमा उल्लेख गर्दै विश्वस्तरमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास व्यक्त गरे।

राजनीतिक तथा सामाजिक नेतृत्वको सहभागिता

धार्मिक व्यक्तित्वसँगै महोत्सवमा राजनीतिक तथा सामाजिक क्षेत्रका विशिष्ट व्यक्तित्वहरूको पनि सहभागिता रहेको थियो। सहभागीमध्ये बालराज नुने (राष्ट्रिय संयोजक, भारतीय जनता पार्टी), रक्षा पाण्डे, रविन्द्र कुमार पाण्डे (आरएसएस सरसंघचालक पूजनीय मोहन भागवत जीकी बहिनी), मंगेश भागवत (मोहन भागवत जीका ज्वाइँ), ए. कृष्ण किशोर (प्रमुख आयोजक) लगायतका व्यक्तित्वहरू उल्लेखनीय छन्। तेलंगाना र आन्ध्र प्रदेशका राजनीतिक नेता, सामाजिक अभियन्ता तथा चेंचु जनजातिका प्रमुख नेतृत्वकर्ताहरूको सक्रिय उपस्थितिले कार्यक्रमलाई अझ समावेशी बनाएको थियो।

चेंचु जनजाति र सनातन परम्पराको गौरव

चेंचु संक्रान्ति महोत्सव चेंचु जनजातिको सांस्कृतिक पहिचान, परम्परा र सनातन धर्मसँगको ऐतिहासिक सम्बन्ध उजागर गर्ने उद्देश्यका साथ आयोजना गरिएको हो। चेंचु समुदायलाई श्रीशैलम क्षेत्रका प्राचीन रक्षक तथा भगवान मल्लिकार्जुनका आदिवासी भक्तका रूपमा मानिन्छ। जनजातीय नेतृत्वले प्रदीप खनालको तीर्थयात्रालाई जनजाति–मुख्यधार एकता, सांस्कृतिक सम्मान र आध्यात्मिक पुनर्जागरणको प्रतीकका रूपमा प्रशंसा गर्दै सम्मान अर्पण गरे।

प्रदीप खनालको मन्तव्य

विशेष अभिनन्दनपछि मन्तव्य व्यक्त गर्दै प्रदीप खनालले भन्नुभयो, “यो सम्मान मेरो व्यक्तिगत उपलब्धि होइन, सम्पूर्ण सनातन संस्कृति, साधु–सन्त, जनजातीय समाज र विश्व मानवताको सम्मान हो। मेरो तीर्थयात्राको उद्देश्य दर्शन मात्र होइन—धर्म, करुणा, सहअस्तित्व र शान्तिको सन्देश विश्वभर फैलाउनु हो।” उहाँले हिन्दू, बौद्ध र सिख परम्पराबीच आध्यात्मिक सेतु निर्माण र आजको विश्वमा धार्मिक सहिष्णुता तथा सांस्कृतिक कूटनीतिको आवश्यकता औँल्याउनुभयो।

राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सन्देश

वक्ताहरूका अनुसार, यो तीर्थयात्राले भारत–नेपाल सम्बन्ध सुदृढ गर्ने, दक्षिण एशियाली सांस्कृतिक एकता बलियो बनाउने तथा विश्व शान्ति र सद्भावको सन्देश फैलाउनेछ। साथै, यसले धार्मिक पर्यटन, सांस्कृतिक अध्ययन, अनुसन्धान र अन्तर्राष्ट्रिय आध्यात्मिक संवादका नयाँ सम्भावनाहरू खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ।

निष्कर्ष

चेंचु संक्रान्ति महोत्सव २०२६ केवल धार्मिक पर्वमा सीमित रहेन; यो सनातन धर्मको पुनर्जागरण, जनजातीय सम्मान, राजनीतिक–आध्यात्मिक संवाद र अन्तर्राष्ट्रिय मित्रताको ऐतिहासिक मञ्चका रूपमा स्थापित भयो। मल्लिकार्जुन ज्योतिर्लिङ्ग क्षेत्र श्रीशैलमबाट प्रवाहित भएको यो आध्यात्मिक सन्देशले विश्वभर शान्ति, सद्भाव र मानवीय एकताको उज्यालो फैलाउने दृढ विश्वास व्यक्त गरिएको छ।